Vakantie in het Reestdal Tonckensbank Zuidwolde

De Tonckensbank bij Zuidwolde

Marius Tonckens, vanaf 1898 burgemeester van Zuidwolde, was een liberaal bestuurder van de oude stempel. Uitgerust met een fors postuur, een kaal hoofd en een grote snor resideerde hij in zijn ambts ­woning, die tevens dienst deed als gemeentehuis. Toen hem de beschikbare ruimte te krap werd, liet hij er op eigen kosten een gedeelte bijbouwen.

Tonckens hield ervan om te leven en te laten leven. Als een van zijn burgers zonder vergunning een kleine verbouwing uitvoerde, was hij de laatste, die er wat van zou zeggen. Wie echter te ver ging, kon de veldwachter verwachten. Hij straalde een natuurlijk gezag uit. Eens toen hij in 't voorbijgaan zag, dat enkele Zuidwoldigers op eigen terrein bezig waren een begroeide wal te slechten, sprak hij hen vermanend toe daarmee op te houden. `Dat moet je niet doen! Zonde van 't natuurschoon!', was de boodschap en 't was ook voldoende. 't Werk werd stilgelegd.

Burgemeester Tonckens was rijk, schatrijk. Hij bezat het 25 ha grote bosgebied 'De Falieberg', enkele koeweiden in de gemeente Zuidwolde, nog meer landerijen elders en een aanzienlijk kapitaal. Hij was o.a. voorzitter van de boerenleenbank en vergaderde vaak in het café van Jan de Vries. Als er na de koffie wat sterkers werd geschonken, bestelde hij steevast een glas jenever. Van het merk Bols, wel te verstaan! Jan had zoiets duurs niet altijd voorradig en schonk dus een enkele keer wat anders in. Voortdurend viel hij dan door de mand. De burgemeester hield het tot de rand gevulde glas onder de neus en sprak vervolgens op strenge toon: ' De Vries, dit is geen Bols!' Waarop Jan zich uitputte in verontschuldigingen, maar het voor die avond wel verbruid had.

Tonckens had al snel een auto; een Cadillac en later zelfs nog eens een Lasalle. Hoewel zo'n wagen wel honderdtwintig kilometer per uur haalde, reed hij nooit sneller dan veertig. Vaak bracht hij zo een bezoek aan Hoogeveen, waar twee broers van hem woonden. Die kwamen dan voor een tegenbezoek naar Zuidwolde, maar zij verplaatsten zich met een rijtuig met twee vosblessen ervoor; twee volkomen gelijke paarden.Een ritje over de brede paden van de Falieberg behoorde meestal tot een der uitstapjes.
De Falieberg was zijn paradepaardje. In zijn vrije tijd was hij er vaak te vinden. Elke dag was daar een arbeider aan het werk, die de paden verzorgde en op aanwijzingen van de burgemeester de bospercelen bijhield. Eenvoudige rustbanken van eiken balken verhoogden het wandelgenot van de bezoekers. Hoewel er overal bordjes met verboden toegang en verboden te roken stonden, was elke Zuidwoldiger er welkom. Behalve als hij rookte! Dan zwaaide er wat!

Uit een begroeide veenplas in het gebied liet hij baggerturf 'trekken.' De aldus ontstane vijver mocht 's winters als ijsbaan gebruikt worden en een mooiere beschutte plaats was in de hele omgeving niet te vinden. In de plas werden tamme eenden gehouden, die elke dag door de vaste arbeider gevoerd werden. Vandaar de nu ook nog gebruikte naam 'Entekoele.'

Tonckens was ook vrijgevig. Toen hij vijfentwintig jaar in Zuidwolde burgemeester was, kregen alle schoolkinderen een zakje bruidssuikers en een reep chocolade. En dat was wat in 1923! In stilte deed hij veel goeds, ook in geld. Anderzijds was hij er in de crisisjaren op bedacht, dat zijn burgers niet te veel zouden kunnen uitgeven. Hij was toen uiterst terughoudend in het afgeven van vergunningen voor dansavonden en uitvoeringen. De mensen konden hun geld wel beter gebruiken, oordeelde hij.

Dat vond hij ook, toen hij in 1934 afscheid zou gaan nemen. Er werd geld voor een passend geschenk ingezameld. 'Niet meer dan een kwartje per gezin!', ordonneerde hij. Of iedereen zich daaraan hield, is moeilijk meer na te gaan, maar de opbrengst van de actie was voldoende om de burgemeester een monumentale bank aan te bieden. In zijn eigen Falieberg bij de Entekoele.

De grote houten bank met een beschermende muur erachter staat er nog steeds. Een smal laantje met aan weerszijden sparren en dennen leidt naar het schitterende plekje verstild natuurschoon. Het rimpelloze water in de plas en de indrukwekkende bank met de statige bomen bieden een prachtige aanblik. Een monument - Marius Tonckens waardig!

In zijn testament bepaalde de oud-burgemeester, dat zijn bezit ondergebracht moest worden in een stichting. Drie bestuurders 'van vrijzinnig protestantse huize' moesten zich elk jaar belasten met de verdeling van de opbrengsten van het beheerde kapitaal voor doeleinden van gemeenschappelijk belang. Het Groene Kruis, de oudheidkamer, de muziekvereniging enz. Zo blijft de herinnering aan Marius Tonckens levend in de goede gaven van zijn stichting, in de Tonckensstraat, in het Tonckenshuis èn in de Tonckensbank in het wandelpark 'De Falieberg.'

Route

De grote houten bank in het wandelpark “Het Faliebergbos” te Zuidwolde. Wanneer u rond de eendenvijver, de ‘entekoele’’ of eendenkuil loopt, passeert u de Tonckensbank. (volg eventueel de gele palenroute).


1