Vakantie in het Reestdal Staphorster Boertje

Het Staphorster Boertje

boertjeIn de boerderij aan de Rijksweg 137 te Staphorst woonde en werkte de kruidendokter Peter Stegeman (1840-1922). De roem van Stegeman bereikte rond 1900 een hoogtepunt. De landbouwer is tegen die tijd door zelfstudie en familiale aanleg uitgegroeid tot een begrip in de volksgeneeskunde. Vanaf 1890 houdt hij ook buiten zijn woonplaats zogenaamde “zitdagen” in plaatsen als Steenwijk, Zwolle en Amsterdam. Die zitdagen in bijvoorbeeld restaurants kenmerken zich door lange rijen wachtenden, het trekken van een volgnummer en een uitvoerig consult. Journalisten melden dat de kruidendoker uitvoerig de tijd neemt, geen lichamelijk onderzoek verricht en al sigaren rokend tot een recept komt.

Het Boertje, ook wel “professor Stegeman” genoemd heeft in zijn toptijd een grotere praktijk dan enige andere dokter in den lande. Hij betrok zijn kruiden en poeders van de groothandel. Middelen en mengsel met bijvoorbeeld zoethout, kalmuswortel, gemberwortel, sennabladen, zwavel, paardenstaart en duizendguldenkruid. Hij bestreed kwalen als kinkhoest, duizelingen en doofheid. Maar zelfs voor kanker had Stegeman een mengsel dat verlichtte, niet genas.

Nog altijd worden er door zijn nakomelingen vanuit Staphorst kruiden en mengsels volgens zijn recepten verzonden, al worden die in een farmaceutische fabriek in Meppel klaargemaakt.

Gezondheidscommissie

Dat de Meppeler medici met deze medicamenten niet erg ingenomen waren, blijkt uit de bemoeienissen van de Gezondheidscommissie daar, die o.m. met onderstaande publicatie kwam:

Op verzoek van de Gezondheidscommissie te Meppel, naar aanleiding van een voorstel der medische leden, werd door het Rijksinstituut voor geneesmiddelenonderzoek te Leiden een onderzoek ingesteld naar de geneesmiddelen van het Staphorster Boertje. Aan het verslag dienaangaande ontleenen wij het volgende:

Kruiden voor lever en galsteen van wijlen P. Stegeman. Fabrikanten L. en H. Stegeman. Prijs f 2,50. Gebruiksaanwijzing: 4 maal per dag 1 jeneverlepeltje vol in een mond vol water innemen.

Uitkomsten van het onderzoek:

Ronde cartonnen doos, voorzien van het portret van het Staphorster Boertje, inhoudende een zeer fijn bruingeel poeder met aromatische reuk. Vermenging laat zeer te wensen over. Smaak zoet, daarna scherp en bitter.
Aangetroffen werden:

Gesublimeerde zwavel, natrium-carbonaat en fragmenten van alsemtoppen, gemberwortel, zoethoutwortel, kinabast en sennebladeren.

Oordeel: Het bestaat dus uit een mengsel van eetlust opwekkende of afvoerende middelen. De prijs is niet in verhouding tot den inhoud.

Asthmapoeder van denzelfde. Gebruiksaanwijzing: `Asma. 4 maal per dag een jeneverlepeltje vol droog innemen, het smelt in den mond, meteen doorslikken'.

Uitkomsten van het onderzoek ongeveer gelijk aan het voorgaande.

Oordeel: Het bestaat dus uit een weinig homogeen mengsel van eetlust opwekkende en afvoerende middelen. Invloed op astma is niet te verwachten.

Maagkruiden. Gebruiksaanwijzing en uitkomsten van het onderzoek alvorens.

Hieruit blijkt echter wel dat het gebruik van deze medicijnen niet schadelijk was, hoogstens dat ze te duur gevonden werden.

Route

De voormalige boerderij van ‘Het Staphorster Boertje’, Oude Rijksweg 137; 7951 EC Staphorst.


1